تاریخچه سنگ گرانیت:
در توضیح انواع سنگ گرانیت و اینکه سنگ گرانیت چه نوع سنگی است بهتر است کمی با تاریخچه این سنگ آشنا شویم، سنگ گرانیت در قرن شانزدهم توسط یکی از دانشمندان ایتالیایی به سنگ های دانه درشت داده شد و کلمه گرانیت از کلمه گرانوم به معنی دانه گندم مشتق شده است چرا که بیشتر کانی های آن به اندازه دانه گندم است.
سنگ گرانیت چه نوع سنگی است:
سنگ گرانیت یکی از شناخته شده ترین سنگ های آذرین درونی و یکی از رایج ترین سنگ های ساختمانی است که فراوانی و زیبایی آن پس از صیقل یافتن باعث شده است که در معماری مورد توجه قرار گیرد، در دهه اخیر، منابع با ارزشی از گرانیت های بسیار عالی با رنگ های متنوع همراه با دانه های مشکی کوچک و بزرگ کشف شده است.
تعریف علمی سنگ گرانیت با آنچه که در تجارت و بازار استفاده می شود، تفاوت دارد، از نظر علمی گرانیت از گروه سنگ های آذرین درونی بلوری بوده که دانه های آن درشت و تقریبا مساوی و بافت درهم پیچیده ای دارد.
برای شناخت بهتر اینکه سنگ گرانیت چه نوع سنگی است، بد نیست با کانی های تشکیل دهنده این سنگ آشنا شویم، در انواع سنگ گرانیت تعدادی کانی اصلی و تعدادی کانی فرعی دارد:
کانی های اصلی سنگ گرانیت:
- فلدسپات های قلیایی
- کوارتز
کانی های فرعی سنگ گرانیت:
- میکا
- هورن بلند
- پیروکسن
علاوه بر کانی های نام برده شده در بالا، مقادیر متفاوتی از کانی های فرعی و غیر عادی نیز وجود دارند که تنها تعداد اندکی از آنها با چشم غیر مسلح قابل رویت بوده و یا بوسیله افراد غیر متخصص قابل شناسایی هستند.
وجود مقدار کمی میکا در سنگ گرانیت مضر نیست ولی در صورتی که مقدار آن زیاد باشد، باعث ورقه ورقه شدن سنگ می شود، معمولا نقاطی از گرانیت که در آن میکا وجود دارد شروع به تخریب می کنند و همان نقاطی هستند که در آن میکا وجود دارد.
تا زمانی که مقدار میکای موجود در سنگ گرانیت زیاد نباشد، بسیار سخت و محکم است، از دیدگاه تجاری واژه گرانیت تمام انواع سنگ های آذرین قابل برش و صیقل پذیر را شامل می شود که به طور معمول عبارتند از:
- گرانیت
- گنایس
- گنایس گرانیتی
- سینیت
- مونزونیت
- گرانودیوریت
- دیوریت
شما می توانید نام تمامی سنگ های آذرین بیرونی و درونی را که گرانیت نیز جزء آنها می باشد در مقاله انواع سنگ ها از نظر منشا تشکیل ببینید.
مشخصات سنگ گرانیت:
مشخصات سنگ گرانیت به شرح زیر می باشد:
- بافت گرانیت معمولا یکنواخت و دانه ای است
- انواع بافت های دانه ای می توانند ریز دانه، متوسط دانه و درشت دانه باشد، انواع درشت دانه و متوسط دانه به خوبی در کارهای پر حجم مانند ساختمان های بزرگ، موج شکن ها، سدها، پایه پل ها، باراندازها و… استفاده می شوند.
- وزن مخصوص گرانیت زیاد و درصد تخلخل آن کم است
- سنگ گرانیت در مقابل سایش و سایر عوامل بسیار مقاوم است
- رنگ سنگ های گرانیتی به رنگ مواد سازنده آن بستگی دارد
- سنگ های گرانیت در رنگ های قرمز تیره، خاکستری و سیاه بیشتر دیده می شود
- انواع سنگ گرانیت در مقایسه با سنگ های دیگر دارای مقاومت بالا در مقابل عوامل موجود در محیط زیست هستند
- میزان جذب آب گرانیت در صورتی که تازه و سالم باشد معمولا از یک درصد پایینتر و تخلخل آن کم است
- به راحتی می توان آن را در زمستان و هوای سرد استخراج کرد
- مقاوت فشاری 100 تا 300 مگا پاسکال است
- درجه سختی بالایی دارد به دلیل وجود برخی کانی ها با درجه سختی زیاد از جمله هورن بلند و کوارتز
کاربرد سنگ گرانیت:
سنگ گرانیت به دلیل:
- دوام زیاد
- تنوع رنگ
- جلا پذیری
- بافت گرانیت
از سوی معماران توجه خاصی به آن مبذول شده است، همچنین روش های جدید:
- استخراج
- فرآوری: سنگ گرانیت یکی از متراکم ترین سنگ هاست و مقاومت سایشی بسیار خوبی دارد بر همین اساس پرداخت های بافت دار بسیاری از قبیل، شعله زنی، تیشه زنی و قلم زنی را می توان روی آن انجام داد.
- ساب
در توسعه مصرف گرانیت در ساختمان ها موثر بوده است، از جمله کاربرد های ویژه سنگ گرانیت می توان موارد زیر را نام برد:
- نمای ساختمان
- سنگفرش خیابان ها: دلیل استفاده از گرانیت به عنوان سنگ فرش اینست که اسن سنگ سطح صیقلی خود را نسبت به مرمر دیرتر از دست می دهد و همچنین کمتر از مرمر و سنگ آهک سائیده می شود.
- پی ساختمان
- پوشش داخل ساختمان
- پلکان
- مصارف خاص (مجاورت با اسید)
گرانیت خرد شده نیز عمدتا در:
- اجزا بتن در جاده سازی
- زیر سازی راه آهن
- مقادیر کمی در جوجه کشی ها
- تصفیه آب
و همچنین موارد مشابه دیگر مورد استفاده قرار می گیرد، همچنین گرانیت ها به عنوان شمع در:
- تاسیسات دریایی
- نمای پل ها
- قسمت های خمشی ساختمان ها
- سنگ فرش ساختمان ها، خیابان ها، پیاده روها، بناهای یادبود
- نما و کف ساختمان های اداری، تجاری و مسکونی
به کار می رود.
مزایای سنگ گرانیت:
مزایای این سنگ که در واقع شامل انواع سنگ گرانیت می شود عبارتست از:
1. جذب آب بسیار کم
این سنگ میزان نفوذ پذیری پایینی دارد و برای فضاهای مرطوب و نم دار مانند آشپزخانه و سرویس های بهداشتی انتخابی مطمئن است.
2. استحکام و عمر طولانی
گرانیت به دلیل مقاومت فوقالعاده در برابر فشار، ضربه و فرسایش، یکی از بادوامترین سنگهای ساختمانی محسوب میشود و در بخشهای مختلف ساختمان قابل استفاده است.
3. مقاومت در برابر ایجاد لکه
در صورت آب بندی اصولی، سطح گرانیت مایعات را جذب نمیکند و لکهها بهراحتی روی آن باقی نمی مانند.
4. پایداری در برابر حرارت
گرانیت در برابر گرما تغییر شکل نمیدهد و قرار گرفتن ظروف داغ روی آن باعث آسیب دیدگی سطح نمیشود، از این رو برای محیط های پرحرارت کاملاً مناسب است.
5. نگهداری ساده و کم
سطح صاف و براق گرانیت باعث میشود تمیز کردن آن آسان بوده و در طول زمان نیاز کمی به مراقبت و ترمیم داشته باشد.
6. افزایش جلوه و جذابیت ظاهری
طرحها و رنگهای طبیعی گرانیت، ظاهری شیک و لوکس به فضای داخلی میبخشند و کیفیت دکوراسیون را به شکل محسوسی بالا میبرند.
معایب سنگ گرانیت:
با وجود تمام مزایایی که برای سنگ گرانیت مطرح میشود، استفاده از انواع سنگ گرانیت در ساختمان سازی خالی از عیب نیست، یکی از مهمترین چالشها، قیمت بالای سنگ گرانیت و هزینه نصب آن است.
این سنگ نسبت به بسیاری از سنگ های طبیعی دیگر گران تر بوده و فرایند نصب آن نیز دشوارتر و زمان برتر است، علاوه بر این موضوع، گرانیت ایرادهای دیگری هم دارد که شامل موارد زیر میشود:
۱. وجود منافذ و احتمال جذب رطوبت
بسیاری از سنگهای گرانیتی دارای حفرههای ریز و ترک های طبیعی هستند، اگر سطح آنها به درستی آب بندی نشود، رطوبت را جذب کرده و در طول زمان دچار لکه دار شدن میشوند، حتی امکان نفوذ آلودگی و باکتری نیز در منافذ سنگ وجود دارد، بنابراین آببندی صحیح و دورهای برای جلوگیری از این مشکلات ضروری است.
۲. تنوع رنگی محدود
گرانیت از نظر رنگبندی به اندازه برخی سنگهای طبیعی دیگر گسترده نیست و همین موضوع انتخاب را برای افرادی که به دنبال رنگهای خاص یا متفاوت هستند محدود میکند.
۳. وزن زیاد سنگ
سنگ گرانیت نسبتاً سنگین است و همین وزن بالا باعث میشود حمل، جاگذاری و اجرای آن در بخش های مختلف ساختمان دشوارتر شود.
۴. زمانبر بودن نصب
برای نصب گرانیت معمولاً از ملات استفاده میشود و همین موضوع سرعت اجرای کار را کاهش میدهد، به همین دلیل استفاده از گرانیت میتواند روند تکمیل پروژههای ساختمانی یا اجرای دکوراسیون را طولانیتر کند.
پاره ای از مطالب این مقاله با استناد از کتاب سنگ های ساختمانی نوشته دکتر محمد عطائی می باشد.